ಹಿಡಿಂಬಾ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯವು (ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಢುಂಗರಿ ದೇವಾಲಯ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ) ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಗಿರಿಧಾಮವಾದ ಮನಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಪುರಾತನ ಗುಹೆ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಮಹಾಭಾರತದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ ಭೀಮನ ಪತ್ನಿ ಹಿಡಿಂಬಿ ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಢುಂಗಿರಿ ವನ್ ವಿಹಾರ್ ಎಂಬ ಸೀಡರ್ ಮರಗಳ ಅರಣ್ಯದಿಂದ ದೇವಾಲಯವು ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ದೇವತೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ, ನೆಲದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಬೃಹತ್ ಬಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರಚನೆಯನ್ನು 1553 ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಬಹಾದೂರ್ ಸಿಂಗ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. == ಹಿಡಿಂಬಾ ದೇವಿ ಪೂಜೆ == ಮನಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ಜನರು ಹಿಡಿಂಬಾ ದೇವಿಯನ್ನು ದೇವತೆಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದೂಗಳು ದುರ್ಗಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಮನಾಲಿಯಲ್ಲಿನ ಜನರು ಹಿಡಿಂಬಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಜನರ ಸರತಿ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ನವರಾತ್ರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನಸಂದಣಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. == ವಿನ್ಯಾಸ == ಹಿಡಿಂಬಾ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಮರದ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಮೇಲಿರುವ 24 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ಮರದ "ಶಿಖರ" ಅಥವಾ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೋಪುರವು ಮರದ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಮೂರು ಚೌಕಾಕಾರದ ಚಾವಣಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಹಿತ್ತಾಳೆ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ಛಾವಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭೂ ದೇವತೆ ದುರ್ಗಾ ಮುಖ್ಯ ಬಾಗಿಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಎಲೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ನರ್ತಕರು, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಜೀವನದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನವಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸಹ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == : 2021-03-09 ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ.